دلگیرم از خود با تو نجوا می کنم دریا این سفره ی دل پیش تو وا می کنم

الگوی تفکر و حل یک مسئله

تاریخ:سه شنبه 27 شهریور 1397-04:13 ب.ظ

 
     الگوی تفکر و حل یک مسئله

  الگوی تفکر علمی، به معنای وسیعتر آن، چارچوبی است که شامل همه دیدگاه های پذیرفته شده در مورد یک موضوع یا یک ساختار جهت تحقیقات علمی و نحوه انجام آن اطلاق می گردد.

توماس کوهن پیشنهاد داده بود  که مدل  موردنظر به عنوان: "شیوه هایی که شعبه های مدل علمی را در یک دوره زمانی مشخص تعریف می شود   و همچنین مدل های علمی غیر مرتبط و  مبتنی بر فرهنگ تعریف شود. به عنوان مثال، یک محقق پزشکی چینی با شناخت عمیق از طب غربی، نبسبت  به یک دانشمند غربی کاملا  با شیوه علمی متفاوت  عمل خواهد کرد.
هدف از مدل علمی چیست؟
  توماس کوهن، اولین کسی که از اصطلاح" پارادایم" (paradigm) در عرصه ی علمی استفاده می کند، پارادایم  دراصل کلمه ی یونانی  به معنی (مثال) است، که نشان می دهد به علت عدم داشتن تحمل و پیوند متعصبانه با نظریه های قدیمی تحقیقات علمی به سمت حقایق حرکت نمی کند.
به عقیده کوهن پارادایم، عبارت است از نوعی موفقیت یا دست‌آورد مهم جدید که مورد تصدیق جامعه علمی خاصّ است و الگویی فراهم می‌کند که از روی آن سنّت منسجمی درباره پژوهش علمی و همین‌طور شیوه عامی برای نگرش به جهان تدوین ‌گردد. به اعتقاد توماس کوهن (1973) واحد اصلی و زیربنای هر تحلیل، جامعه علمی است و آموزش‌های تخصصی و حرفه‌ای، عامل پیوند اعضای این جامعه است. خود این آموزش‌ها نیز بر دست‌آوردهای علمی پیشین استوارند. هر جامعه علمی خاص که با تخصّص علمی معینی سر و کار دارد، به‌دست‌آوردهایی توجه دارد، که آن‌را به‌منزله مبنایی برای پژوهش مستمرّ خود قرار داده است. این دست‌آورد یا موفقیت، همان چیزی است که کوهن، از آن با عنوان "پارادایم" یاد می‌کند و تحقیق یا پژوهشی را که بر مبنای پارادایم استوار است را "علم هنجاری" می‌نامد.

   توماس  کوهن چهار  شیوه را مطرح کرد که چگونه" مدل" به شیوه ی  غیرمستقیم بر روش علمی تاثیر می گذارد.  خود او این موارد را اینگونه نشان می دهد:
-  به چه مطالعاتی و تحقیقاتی نیازمندیم ؟
-  چه نوع سوالاتی را  پرسید؟
- ساختار واقعی و ماهیت سوالات چیست؟
- نحوه تجزیه و تحلیل و تفسیر نتایج هر پژوهش کدام است؟

"کوهن" براین واقعیت تاکید داشت که علم دارای دوره هایی است که داده ها  را در مدل علمی جمع آوری می  کند  و سپس تغییراتی رخ می دهد که مدل عملی به اندازه کافی انسجام یافته و به اصطلاح  دوران بلوغ را تجربه می کند. اما مدل علمی می تواند حاوی خطاهای باشد،  که  در نهایت به عنوان حلقه ها دایره های  بطلمیوس تبدیل می شود  که غیر قابل  مردود شمردن است که نتیجه ی آن، تغییر در مدل است.

 مدل جدید  ترجیحاً بهتر از نمونه ی قدیمی خود نیست، اما متفاوت از آن است. پارادایم در راستای حل معمّا، موفقیت‌هایی کسب می‌کند، ولی هیچ‌گاه کامل و جامع نیست و ناهنجاری‌هایی در آن رخ می‌دهد؛ که وقتی این ناهنجاری‌ها، افزایش یابند و روی هم انباشته شوند، موجب وقوع بحران در جامعه علمی می‌گردند. این امر به‌معنای آن است که پارادایم دیگر نمی‌تواند در خدمت هدف اصلی، یعنی به‌عنوان مبنایی برای پژوهش یا علم هنجاری عمل نماید. پاسخ و واکنش مطلوب و مقتضی در برابر این وضعیت، ازدیاد و تکثیر نظریه‌ها و ایده‌هایی است که در نهایت پارادایم جدید از دل آن‌ها سر برآورده، آن‌گاه انقلاب علمی به‌وقوع خواهد پیوست.

 تحول (تغییر) مدل علمی عادی چیست: این موضوع یک فرآیند علمی در مراحل گام به گام متوالی نهفته است که با دقت بر روی تحقیقات قبلی ساخته می شود . انقلاب علمی   ، اغلب به عنوان "لبه های علم" شناخته می شود که به دنبال مدل علمی خود  می آیند .  لذا "کوهن" باورداشت که مدل علمی ممکن است از یک مدل فعلی به یک مدل بعدی پرش کند یا جهش داشته باشد، که اصطلاحا تغییر را ایجاد می کند.  که براین پایه  او مدعی بود  که مدل جدید را نمی توان بر اساس مدل قدیمی ساخت.

پارادایم، الگو، یا سرمشق از چهار عنصر عمده ترکیب می‌شود که عبارتند از:

1) تعمیم‌های نمادین؛ عنوان اظهارات و بیانیه‌های بلاتردید و مورد قبول اعضای گروه که بیان‌گر تعاریف، طبقه‌بندی‌ها و قوانین مورد استفاده در یک رشته می‌باشد؛

2) الگوهای متافیزیکی؛ تعهّد مشترک گروه به مجموعه‌ای از باورها و عقاید و به‌شکل مدل‌های هستی‌شناختی و یا مدل‌های اکتشافی است. مهم‌ترین کاربرد این مدل، عرضه تمثیل‌ها، استعاره‌های مرجّح یا مجاز و بدین ترتیب تعیین تبیین‌ها و معماگشایی‌های مورد قبول است؛

3) ارزش‌ها؛ برای داوری در مورد ویژگی‌های پیش‌گویی، ارزیابی نظریات، ضرورت یا عدم ضرورت، کاربردی و مفید بودن علم به‌کار می‌روند. ارزش‌های مشترک حتّی هنگامی که توسط همه اعضاء به‌ یک شیوه به‌کار رفته نشوند، تعیین‌کننده‌های مهم رفتار گروه می‌باشند؛
4) مثال‌واره‌ها؛ یا مسأله‌گشایی‌های، ملموس که افراد در آزمایشگاه‌ها، امتحانات و متون با آن‌ها مواجه می‌شوند و از طریق نمونه‌ها و مثال‌ها نشان می‌دهند که کار علمی را چگونه باید انجام داد.
هریک از عناصر چهارگانه الگوها، به‌عنوان منظومه‌ای از تعهّدات گروهی با یکی از عناصر زیست جهان ارتباط دارند. تعمیم‌های نمادین از جنس ذخیره دانش، مسلم و بلا تردید می‌باشند. مدل‌های هستی‌شناختی و اکتشافی، مجموعه‌ای از باورها و عقایدند. ارزش‌ها نیز، بایدها، نبایدها و شیوه‌های ارزیابی را تعیین می‌کنند و مثال‌واره‌ها بیشتر جنبه عملی دارند. بنابراین پارادایم، دانش انتزاعی نبوده و به‌عنوان کلیّتی از باروها، ارزش‌ها و رفتارها و به‌مثابه یک فرهنگ، از طریق جامعه‌پذیری به نوآموزان منتقل می‌شود

دراین راستا شاید بهترین مثال فیزیک باشد:  قوانین نیوتن نمونه ی برای یک مدل بودند، و دانشمندان در طول قرن ها  با تکیه بر اصول نیوتن کار  میکردند. کشف ساختار درونی اتم، شکاف هائی در نظریه نیوتن شروع به  نشان دادن خود کرد ،  یعنی زمانیکه تفکراینشتین خارج از جعبه ی ابزار بود، همه ی امور آن مدل عملی از  جاذبه  و گرانش  را به جهت دیگر رانده بود . با این وجود، محافل علمی بعداً اعتراف کرد که  روند  سابق بیشتر تدریجی بوده  و به عنوان مثال، نسبیت گرایی اثبات کرد که تمام کارهای نیوتن اشتباه نبوده است، اما به کار نیوتن اضافه شده ورویه ی ساختاری را برای کارهای تکمیلی بعدی فراهم ساخته است. حتی انقلاب کوپرنیک قبل از اینکه کلیه ی نظرات بطلمیوس را  ملغی اعلام کند ، نیز تدریجاً به این مهم دست یافته بود. با اشاره به مثال  مرتبط به محقق چینی، هم اکنون زمینه ی ادغام بهتر بین فلسفه پزشکی غرب و شرق وجود دارد، بنابراین مدل ها بین این دو ادغام وترکیب می شوند.

مدل علمی عمدتا مربوط به نظرات افلاطون و ارسطو در دانش شناختی است. ارسطو معتقد بود که دانش می تواند بر اساس چیزی از پیش تعریف شده متکی باشد، وپایه گذار روش علمی گردد. در حالی که افلاطون معتقد بود که دانش باید  مشخص کند که چه چیزی نهایی یا هدف نهایی است. فلسفه افلاطون اغلب نشان دهنده جهش های فکری است که انقلاب علمی را شکل داده است.

 منبع:

  (1996-1922: Thomas Samuel Kuhn) د-https://explorable.com/what-is-a-paradigm?

نوع مطلب : تحلیل مقاله 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.